Rize ili ve cevresinin bilinen ilk hakim ahalisi, bitişken dilli ve Asya kokenli kavimlerdir. Bunlar Rize ve cevresinde tarım ve hayvancılıkla gecinen yerleşik topluluklarıdır. Bu topluluklardan "KULKU-KULKHA"ların adına, Erzurum yoresini kendi ulkesinin topraklarına katan URARTU kralı II. SARDUR (M.O. 765-735) 'un Cıldır golunun guneyinde Taşkopru koyunun ustundeki kayalıklara kazdırdığı civi yazılı kitabede rastlanmıştır.
KOLONİ DONEMİ
M.O. 670 yılında Ege'de yaşayan Milletoslu denizciler Marmara ve Karadeniz kıyılarında Plinius'un tarihine gore 10 kadar empeion (Pazar yeri) adı verilen ticari nitelikle liman şehirleri kurmuşlardır. Bu arada Rize'nin de Kolonize edilmiş olması kuvvetle muhtemeldir.
PONTOS VE SELCUKLULAR DONEMİ
İskenderin olumunden sonra Komutanları ve Satraplar arasında cıkar egemenlik savaşlarında bağımsızlığını ilan eden Mitridates Kitistes Karadeniz kıyısında Sinop dolaylarına doğru genişleyen Pontos krallığını kurdu. Pontos kralı Farnakes M.O. 180'de Rize'yi İşgal ederek krallığı topraklarına kattı.
OSMANLILAR DONEMİ
Trabzon Rumları, 1456 yılından itibaren Osmanlı devletine vergi vermeye başlamış, 1461 yılında Trabzon'u feth eden Fatih Sultan Mehmet 1470 yılında Ali Paşa ismindeki Komutan tarafından Rize ve cevresi Turk egemenliği altına alınmıştır. Boylece Anadolu Turk birliğine katılan Rize bolgesine, 1461 yılı ve sonrasında Coruh, Amasya, Samsun ve Tokat'tan; 1466 yılında yıkılan Karamanoğlu Beyliği bir daha canlanmasın diye Konya yoresinden; 1501 yılında Şil Şah İsmail'in yıktığı Sunni Akkoyunlulardan Tebriz ve oteki bolgelerden kacanlardan; 1515 yılında Dulkadırli beyliği kaldırılınca Mara-Elbistan Turkmenleri Trabzon ve Rize yoresine yerleştirildiler.
CUMHURİYET DONEMİ
Cumhuriyet donemine kadar sancak merkezi olan Rize, 20
Nisan 1924 tarihinde Vilayet olmuştur. 2 Ocak 1936
tarihinde yururluğe giren 2885 sayılı Kanunla
Erzurum'dan Yusufeli ilcesi, Rize'de Pazar ilcesinden
sonraki arazi parseli, ilce ve bucaklar alınmak sureti
ile bugunku Artvin ili Coruh adı ile vilayet haline
getirilmiş ve Rize ili de tek ilcesi olan Pazarla
kalmıştır. Bugun ise Pazar ilcesi ile birlikte 12 ilcesi
bulunmaktadır.