Kemence

Kemence Farsca kokenli bilesik bir kelimedir. Aynı dildeki "keman" kucultme eki olan "ce" kelimesinin bir araya gelmesi ile olusmus olup "yayla calınan kucuk saz" anlamını tasır. Kemence kelimesi bugun Turkiye dısında İran, Ermenistan, Yunanistan, Gurcistan, Azerbaycan gibi pek cok ulkede kullanılmaktadır.Karadeniz kemencesi Dogu Karadeniz Bolgesi dısında Yunanistan ve diger ulkelere goc etmis olan Karadeniz kokenli mubadil Rumlar tarafından da halen yasatılmaktadır. Ayrıca Trabzon ve cevresinden goc eden Ermenilerinde bu sazı kullandıkları bilinmektedir.

 Kemence calınırken, sol elle sapından havada tutulur: aynı elin parmaklarıyla tellere basılarak istenen sesler bulunur. Bir tel ustunde melodi calınırken yay bu telin yanındaki telke de surulur.

Rize kemencesinin boyu 50-60 cm dir. Bas, boyun ve govde kısımlarından olusur.

Bas: 9 cm. En ust bolumdur. Bir kalp seklini andırır. Uzerinde uc teli akort edecek burgular vardır. Burgulara halk dilinde kulak denilir. Tellerin gectigi yerede tel yeri denir.

Boyun-Sap : Cevresi 9-10 cm'dir. Ust kısmında el yeri vardır.
Govde- Tekne : Ust sapla birlestigi yerde genislik 5-6 cmdir, alt kısma dogru genisler.En genis yer 8 cm olur.Teknenin yan taraflarında ikiserden dort delik olup sesin cıkmasını temin eder. Teller kapak denilen kısmın uzerinden gecer. Tellerin uzerinden gectigi deliklere kaslar denir. İki kas arasında tellerin duzgun bicimde durmasını saglayan esek adlı bir parca vardır.


Teller : Kemencede uc tel bulunur. Zil, sagır ve bagırsaktan yapılan bom.

Kurbaga : Tellerin sicimle baglandıgı bolume kurbaga veya akrep denir.


Yay / Sayta : Kalemden biraz kalınca yuvarlak yahut dort kose olup kemence tellerine surulerek ses cıkmasını saglar. Uc kısımlarına hayvan kılları istenilen sayıda baglanır. Genellikle iyi ses cıkarması icin recine surulur.

Yapımı: Kurutulmus erik veya dut agacından yapılır. Yapılacak buyuklukteki  agac kesilip pizma haline getirilir. Dıs kasnagın sekli cizildikten sonra oyulur. Etraf sekillendikten sonra ic kısımlar ozel aletlerle oyulur.Cevre kalınlıgı 0.5 cm'dir. En son rotustan sonra zımpara cekilir. Kapak tahtası camdan hazırlanır. İyice inceltildikten sonra kopru yeri isaretlenir. Her iki yanına 1, 1,5 cm ara ile ince delikler acılarak orta kısmına yakın ince bir direk yerlestirilir. Uzerine kapak konarak yapıstırılır Etrafı cilalanır. Tel baglama yeri, kopru, ve germe tıpaları konarak uc tel takılır. akortu yapılarak hazır hale getirilir.